در سال های اخیر پدیده ای که درجامعه ایران آشکارا قابل مشاهد است، «سفیدنمایی گذشته» می باشد. به عبارت ساده تر عده ای – عامدانه و یا به دلیل آگاهی ناقص از تاریخ و استناد به آگاهی های پراکنده تاریخی - خصوصا در رسانه ها و شبکه های اجتماعی با برجسته کردن موفقیت های دوره پهلوی و نادیده گرفتن یا توجیه کاستی ها و خطاهای آن دوره، تصویری از آن دوره ساخته اند که بیش از آنکه بر اساس واقعیت های تاریخی شکل بگیرد، بر پایه روایت های گزینشی نوستالژیک و محصول نگاهی یک طرفه و آرمانی می باشد.

در فضای کنونی جامعه امروز ایران، به دلیل دشواری ها و مشکلات موجود در ابعاد مختلف، عده ای سعی بر این دارند که گذشته را بهتر از آنچه بوده است، بازسازی کنند. افرادی که با استفاده از فضای موجود در شبکه های اجتماعی و بیشتر با اتکا بر محتوای تصویری، نگاهی یک طرفه و تماما زیبا از گذشته ارائه می کنند. نگاهی که با واقعیت تاریخی آن دوره قابل تطبق نیست. رواج چنین دیدگاهی در جامعه آن هم از طریق شبکه های اجتماعی با توجه به مشکلات موجود در حوزه سواد رسانه ای و تاریخی، نشان از این دارد که روایت های ساده و شکوهمند از گذشته توانسته است عده قابل توجهی از مخاطبان را به سرعت مجذوب خود کند.

پیامد چنین نگاهی به گذشته و تاریخ چیزی جز ساده سازی تاریخ نیست. به عبار ساده تر زمانی که گذشته روتوش می شود، به تبع آن حافظه جمعی نیز دستخوش تغییر و تحول می شود و امکان نقد واقعی و روایت تاریخ گذشته با استناد به منابع موجود کاهش می یابد. نشان دادن تصویر آرمانی و نوستالژیک از گذشته باعث می شود که دیگر جنبه های منفی آن دوره تاریخی به مانند سرکوب شدید سیاسی، محدودیت آزادی مطبوعات و همچنین نابرابری اجتماعی کمتر دیده شود. موضوعی که باعث ایجاد فاصله میان آنچه اتفاق افتاده و آنچه در ذهن جامعه ثبت می شود، می گردد.

با این حال به نظر می رسد که با انتشار اسناد تاریخی و تشویق جامعه به خواندن منابع تاریخی و مهم تر از همه افزایش سواد رسانه ای و همچنین سواد تاریخی جامعه، می توان به اصلاح این رویه امیدوار بود. جامعه بایستی به این نتیجه برسد که فهم درست گذشته جدای از درک بهتر تاریخ، برای تصمیم گیری های درست امروز و آینده امری ضروری است. گذشته ای که روتوش می شود و در آن واقعیت های تاریخی تحریف می گردد، هم فرصت یادگیری از تجربه های گذشته را از ما می گیرد و هم باعث تکرار اشتباهات گذشته می گردد. بایستی جامعه امروز ایران به این نتیجه برسد که تنها مواجهه صریح با واقعیت های تاریخی است که به آنان امکان تصمیم گیری درست برای امروزه و آینده شان را می دهد.

انتهای پیام /